جایگاه نظارت همگانی در حوزه نهاد اجتماعی شهرداری(۲)

q1 (4)

تعهدات و انتظارات و شبکه نظارت همگانی

انتظارات و تعهدات از مهمترین ویگی های نهاد اجتماعی است، مدیریت شهری در جهت آبادانی و رفاه شهری با اخذ عوارض وسایر راه های قانونی کسب درآمد از شهروندان این تعهد را بوجود می آورد که باید به نوعی حُسن نیت خود را نسبت به توسعه رفاه و آبادانی زندگی شهری شهروندان انجام دهند. این امر انتظاری در شهروندان و تعهداتی را برای شهرداری در جهت حفظ اعتماد بوجود می آورد، به نوعی برگه اعتباری تولید می کند، که در دست شهروندان است و باید با عملکردهای متنوع باز خرید شود. اگر این برگه های اعتباری زیاد شوند و باز خرید نگردند وغالباً یکسویه باشد در مدت زمانی کوتاه برگه های اعتباری شهروندان هم نسبت به تعهداتی که به مدیریت شهری دارند بی اعتبارشده و ساختار اجتماعی شهر دچار مشکل می گردد.

ظرفیت بالقوه اطلاعات و شبکه نظارت همگانی

ظرفیت بالقوه اطلاعات جز ذاتی و جدائی ناپذیری از روابط اجتماعی است. اطلاعات در فراهم ساختن شالوده ای برای کنش مهم است. اما بدست آوردن اطلاعات پرهزینه است. کمترین چیزی که برای کسب اطلاعات لازم داریم توجه است که همیشه اندک است. یکی از وسایلی که از این طریق آن، اطلاعات ممکن است کسب شود استفاده از روابط اجتماعی است که برای مقاصد دیگر حفظ می شود. «روابط اجتماعی شکلی از سرمایه اجتماعی را در فراهم ساختن اطلاعاتی که کنش را تسهیل می کند تشکیل می دهد. روابط برای اطلاعاتی که فراهم می سازند ارزشمندند، نه برای برگه های اعتباری به صورت تعهداتی که فرد برای عملکرد دیگران دارد فراهم می کنند.» (علوی، ۱۳۸۵،ص۳).

منفعت عمومی نظارت همگانی ومدیریت شهری

دارایی های شهری چون رفاه،آسایش شهری،اوقات فراغت و… از مواردی است که به صورت عمومی در اختیار تمام شهروندان قرار دارد، و یک نوع کالای عمومی است که منافعی را برای عموم شهروندان تولید می کند. در واقع در تمام ساختارهای اجتماعی که هنجارهای اجتماعی و ضمانت های اجرایی وجود دارد این عناصر به تمام افرادی که جز آن ساختار هستند سود رسانی می کند. نظارت همگانی مرکزی است برای هر گونه نظارت بر ساختار مجموعه مدیریت شهری، تا در هر زمان به نیازهای شهروندان پاسخگویی نماید و اطلاع رسانی کند. و مشکلاتی که در منافع عمومی شهر وجود دارد برطرف کند و سعی در جذب شهروندان برای بهره مندی از این امکانات عمومی را داشته باشد. بر این اساس «جنبه منفعت عمومی به این معناست که دارایی اجتماعی از جهت کنش هدفمند، در موقعیتی اساساً متفاوت با بیشتر اشکال دیگر دارایی است. دارایی اجتماعی، منبع مهمی برای افراد است و می تواندبر توانایی کنش آنها و کیفیت مشهود زندگیشان بسیار تاثیر گذارد» ( کلمن، ۱۳۷۷،ص۴۸۳).

نتیجه گیری
حوزه نظارت همگانی به عنوان نوعی دارایی اجتماعی نهاد اجرایی شهرداری از زاویه مطالعه جامعه شناختی یکی از مهمترین حوزه هایی است که می توان اعتماد و اطمینان نهاد اجتماعی را در بین شهروندان گسترش داد. در واقع این عنصر اجتماعی پل ارتباطی مهمی در حوزه مشارکت پایدار شهروندان و عملکرد اجرایی مدیریت شهری(شهرداری)است، ایفای عقلانی و دقیق کارکردهای بر عهده گذاشته شده از سوی نظام نهادینه شده شهرداری به این حوزه می تواند سرمایه اجتماعی این نهاد را در بین شهروندان تضمین کند، بر این اساس از دید گاه بوردیو «سرمایه اجتماعی اساساً با مجموعه روابط اجتماعی که یک فرد یا یک گروه دارد مشخص می شود. داشتن این سرمایه مستلزم یک فعالیت اجتماعی است» ( زنجانی زاده، ۱۳۸۳،ص۳۶).
حوزه نظارت همگانی که از زیر مجموعه های ساختار مدیریت شهری(شهرداری) است با محتوای و اهداف خاصی در سطوح خرد، میانی و کلان سرمایه های اجتماعی شهر را می تواند بررسی کند.این مرکز با توجه به تعاملات متقابلی که با تمام شهروندان دارد، یک توان زاید الوصفی همراه با آمادگی روحی، روانی برای در گذشتن از منافع شخصی و درگیر شدن منافع جمعی را بوجود می آورد. به عبارت دیگر عملکرد این مرکز یک نوع دارایی اجتماعی است که شهروندان با ارتباط متقابلی که با این مجموعه دارند، می توانند آن را به صورت بالفعل در آورند. برای اینکه چنین امری در ساختار مدیریت شهری(شهرداری) صورت گیرد؛ وجود منابع مولد و ذخیره سازی چون: آرمان های مشترک، وفاق و انسجام اجتماعی بالا شهروندان، انگیزه های قوی برای پیشرفت و شهری، برخورداری از امکانات رفاهی و آسایشی در شهر و رقابت جدی در توسعه شهری و… لازم و ضروری است؛ که از طریق بسط و گسترش فرهنگ نظارت همگانی این مسئله قابل اجرا است.
فرهنگ سازی نظارت همگانی شهروندان می تواند بهبودی در استاندارد های زندگی اجتماعی شهری ، ارتقای توسعه نهادهای شهری و تقویت پایه های حکمرانی خوب شهری را بوجود آورد. از دیدگاه کارکردگرایانه توسعه فرهنگ نظارت همگانی در بین شهروندان باعث تقویت روابط دو جانبه تعاملات شهروندان با نهاد مدنی (شهرداری)می گردد؛ و به نوعی شبکه اعتماد متقابل را بین شهروندان و مجموعه مدیریت شهری (شهرداری)ایجاد می کند. با توجه به چنین پیامدی شبکه نظارت همگانی شهرداری برای تقویت اعتماد اجتماعی شهروندان و تحکیم پیوند تعامل اجتماعی شهروندان، و بررسی عملکرد سازمانی خود از طریق شبکه های ارتباط همگانی در تمام ایام سال در خدمت شهروندان است.
از بُعد دیگر احساس تعلق به هویت شهری از سرمایه های اجتماعی زندگی شهری را این مرکز می تواند ایجاد نماید. مفاهیم کلیدی سرمایه اجتماعی چون شبکه های ارتباطی پل ارتباطی بین مدیریت شهری و شهروندان برقرار می کند،که می تواند اعتماد لازم را برای مجموعه مدیریت شهری در بین نگرش ها و اذهان شهروندان بوجود آورد.
از دیگر مفاهیم، شبکه اعتماد در بین شهروندان می باشد، این اعتماد و اطمینان به این معنا است که مدیران شهری در جهت بهبود و آبادانی و توسعه شهر و حل معضلات و رفاه شهری فعالیت می کنند. از دیگر ابعاد توسعه این عنصر اجتماعی، شعاع اعتماد است. این مفهوم به میزان گستردگی دایره همکاری و اعتماد متقابل اعضای یک گروه ربط دارد. در یک نتیجه گیری می توان گفت که هرچه یک گروه اجتماعی دارای شعاع اعتماد بالاتری باشد، سرمایه اجتماعی بیشتری نیز خواهد داشت.
از دیگر مفاهیم هنجارهای اجتماعی است که به صورت قانونی و رسمی توسط ابزارهای خاص در مجموعه مدیریت شهری باید اعمال شود. این کنترل اجتماعی در مدیریت شهری از طریق مرکز نظارت همگانی توسط ارزش های اجتماعی صورت می گیرد. از دیگر اشکال سرمایه اجتماعی در حوزه نظارت همگانی ظرفیت بالقوه اطلاعات است. این حوزه اطلاعات لازمی را که باید برای اجرای عملکرد محوله خود بدست آورد نیازمند است که از طریق تعامل و ارتباط برقرار نماید، در واقع کارکرد اصلی حوزه نظارت همگانی مدیریت شهری(شهرداری) توجه به خواسته ها و انتظاراتی است که شهروندان از دستگاه شهرداری دارند، این کارکرد در فراهم ساختن اطلاعاتی که تعامل این شبکه را با شهروندان تسهیل می کند شکل می گیرد.از دیگر اشکال این عنصر در جامعه شهری حفظ هنجارها و ضمانت های اجرایی است، شهروندان با نظارت برعملکرد سازمانی و رفتاری مدیریت شهری(شهرداری) اثر بخشی خاصی در تقویت سرمایه های اجتماعی سازمانی ایجاد می نماید، این هنجارها به صورت دستوری شکل مهمی از سرمایه اجتماعی را درون جمع بوجود می آورد، در واقع این هنجارها باعث می شوند که مدیریت شهری(شهرداری) به صورت جمعی به ارائه خدمات بپردازد نه برای عده ای خاصی.
نقش انطباق پذیری سرمایه اجتماعی در این مرکز این است که مرکز برای اهداف خاصی بنیاد نهاده شده است؛ ولیکن در طی زمان بر اساس اهداف و عملکرد های جدید سازمانی می تواند خود را با مقاصد دیگر انطباق دهد؛ و سرمایه اجتماعی مهمی را برای مدیران که منابع سازمانی را در دسترس دارند تشکیل دهد. در تحلیل کمی سرمایه اجتماعی در این مرکز باید توجه به تعداد کمّی گروه های اجتماعی شهروندان اشاره کرد ، که تاچه اندازه با این مرکز در جهت نظارت سازمانی در تعامل متقابل می باشند. و از سوی دیگر تا چه اندازه شبکه اعتماد اجتماعی بین شهروندان و مجموعه عملکرد مدیریت شهری گسترده است. در سطوح کیفی سرمایه اجتماعی در سه بعد خرد- میانی- کلان اشاره به زیر ساخت های تعاملی و ارزشی در جامعه، گروه های اجتماعی شهر و سازمان و ایجاد نوعی شناخت و شکل گیری هویت اعضاء می کند.
از بُعد منفعت عمومی سرمایه های اجتماعی شهر چون رفاه،آسایش شهری، اوقات فراغت و… از مواردی است که به صورت عمومی در اختیار تمام شهروندان قرار دارد، و یک نوع کالای عمومی است که منافعی را برای عموم شهروندان تولید می کند و باید بر استفاده صحیح آن نظارت داشت. در پایان می توان گفت که: «….این منابع که از طریق اجتماعی شدن مناسب حاصل می شود در برگیرنده اعتماد، هنجارها و شبکه هایی از پیوندهای اجتماعی است که موجب گرد آمدن افراد به صورتی منسجم و با ثبات در داخل گروه به منظور تامین هدفی مشترک می گردد.» ( زاهدی، ۱۳۸۵،ص۲۷۴).

پیشنهادات

۱- تشکیل حوزه نظارت همگانی در نهاد اجتماعی شهرداری جهت نظارت بر ارائه و کیفیت خدمات شهری.
۲- آموزش و فرهنگ سازی مداوم و مستمر در حوزه آموزش فرایند نظارتی به شهروندان نسبت به عملکرد نهاد اجتماعی شهرداری
۳- تدوین استراتژی ها و ارائه برنامه های متنوع از نهاد اجتماعی شهرداری جهت تقویت پایه های اعتماد اجتماعی نسبت به ضمانت های اجرایی و عملکرد حوزه مدیریت شهری.
۴- ارائه مشوق ها و ترغیب های گوناگون جهت گسترش شعاع اعتماد اجتماعی نهاد شهرداری در بین تمام محلات شهری.
۵- تدوین سیاست گذاری ها و اجرای برنامه ریزی های متنوع برای مناطق شهری با توجه به فرهنگ حاکم بر مناطق
۶- تهیه الگوهای نظارت رفتاری و عملکردی حوزه مختلف مدیریت شهری.
۷- اجرا پژوهش های نظارتی در حوزه عملکرد ساختار مدیریت شهری.
۸- تدوین مطالعات افکارسنجی نسبت به عملکرد (درون سازمانی و برون ساختاری) مدیریت شهری
۹- نظارت و پیگیری بر اجرای علمی و عملی راهبردها و راهکارهای تصمیمات حوزه مدیریت شهری.
۱۰- ارائه طبقه بندی، تحلیل محتوای نظرات و پیام های شهروندان محلات و مناطق مختلف شهر نسبت به عملکرد مدیریت شهری.
۱۱- نیازسنجی و اطلاعات سنجی دقیق در حوزه آمایش محلات و مناطق شهری.

نویسنده:دکترمحمد حسن شربتیان

منابع:

-زاهدی، محمد جواد،(۱۳۸۵)، (توسعه و نابرابری). انتشارات مازیار، تهران.
-زنجانی زاده، هما، (۱۳۸۳)، (مقدمه ای بر جامعه شناسی پیربوردیو). مجله علوم -اجتماعی، دور اول، ش۲ دانشگاه فردوسی، مشهد.
-علوی، سید بابک، (۱۳۸۵)، (نقش سرمایه اجتماعی در توسعه ). اینترنت.
کلمن، جیمز،(۱۳۷۷)، (بنیادهای نظریه اجتماعی). ترجمه منوچهر صبوری، نشر نی، تهران.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *