درماندگی مسکن مهروراهکارهایی برای مقاوم سازی ساختمان هادربرابرزلزله

_98722286_77539e5a-9e18-44fa-937f-984ccc0aed0d

چگونه زلزله بیمارستان (تاسیس سال ۱۳۷۰) و نصف مدارس شهرسرپل ذهاب را ویران می کند؟

علی بیت اللهی دبیر کارگروه ملی زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفته که “هیچ دقتی در کار نظارت بر ساخت” ساختمان های مسکن مهر صورت نگرفته و “اغلب مقررات ساختمانی در آنها رعایت نشده است.” او گفته: “مقاوم سازی پروژه های مسکن مهر اکنون به چالشی برای وزارت مسکن تبدیل شده است.”
“قطعا علت تخریب جدی ساختمان‌های مسکن مهر استفاده از:
-مصالح ساختمانی غیر استاندارد
-شتابزدگی در ساخت
-جانمایی و طراحی نادرست.”
-نظارت ناکافی و ضعف استانداردها
-عدم رعایت اصول ایمنی در ساخت و ساز و نظارت بر روند تکمیل ساختمان
-وهمچنین مشکلاتی نظیر: آب و برق، عدم ساماندهی معابر، وضعیت نامناسب بهداشتِ محیط، مشکل آسانسور و کمبود فضای بازی در ساختمان های مسکن مهرسرپل ذهاب وسایرشهرهای ایران هستندکه بایدموردتوجه جدی مسئولین قرارگیرد.
بیشتر نقاط سرزمین ما در معرض زلزله است و مقاوم‌سازی خانه‌هایمان در برابر آن خواسته‌ای است بحق. اما معمولا آن را فراموش می‌کنیم تا هنگامی که حادثه‌ای تلخ اتفاق می‌افتد و آن‌گاه است که بحث‌ها در می‌گیرد. همه‌جا گفته می‌شود خانه‌ها را باید مقاوم کرد و راهی جز این نیست که همه خانه‌ها را اسکلت بتنی یا فلزی کنیم.
اصول مقاوم سازی در برابر زلزله
ساختمان مقاوم در دو طرف یا میانه طیفی قرار دارد که یکسوی آن استحکام است و یکسوی آن انعطاف‌پذیری. یک ساختمان منعطف می‌تواند به همراه حرکات زمین در هنگام زلزله حرکت کند و تغییر شکل دهد بدون آنکه فرو بریزد.
سوی دیگر استحکام است. مفهومی که از واژه استحکام به ذهن می‌رسد، محکم بودن است؛ اما باید توجه داشت که این محکم بودن تنها درباره مصالح به کار رفته صدق نمی‌کند، بلکه نکته کلیدی نهفته در آن حفظ یکپارچگی ساختمان در هنگام زلزله است، یعنی اجزای ساختمان در هنگام زلزله از هم جدا نشود.
برای همین باید:
-به اتصالات توجه کرد و این کلید اصلی مقاوم کردن ساختمان است.
-نکته دیگر سبک کردن سقف‌ها است که احتمال ریختن آن کمتر شود و در صورت ریختن خسارت کمتری وارد کند.
-اتصالِ مهمِ دیگر برای ساختمان‌های خشتی و آجری و سنگی یا به اصطلاح ساختمان‌های با مصالح بنایی، اتصال بین این اجزا و ملات بین آنها است که ممکن است در هنگام زلزله از هم جدا شود.
-یکی دیگر از راهکارهای اصلی در حفظ یکپارچگی ساختمان، کلاف‌بندی‌های افقی و عمودی هست.

اما چه باید کرد؟ آیا باید منتظر نهادهای مختلف ماند تا بیایند و خانه‌های ما را مقاوم کنند؟ یا اینکه باید به سراغ خود مردم رفت و مشارکت آنها در ساخت خانه‌هایشان را به رسمیت شناخت؟ در این صورت باید آنها را آموزش داد.باید روش‌های مختلف مقاوم کردن ساده شود و به صورت کتاب و جزوه و فیلم‌های آموزشی در اختیار آنان قرار بگیرد تا کسانی که خود خانه‌هایشان را می‌سازند آن را لحاظ کنند یا خود ناظری باشند بر کسانی که ساخت خانه‌هایشان را به عهده آنها می‌گذارند. به این ترتیب دیگر لازم نیست با اجبار‌های قانونی و آیین‌نامه‌ای مردم را وادار به مقاوم‌سازی کرد. اجبارهایی که معمولا نتیجه عکس دارد و اجازه ابتکار عمل مردم برای ساخت خانه مطابق با شرایط بومی منطقه را می‌گیرد.
به عنوان مثال دانشگاهی در کشور «پرو»، جزوه‌ای تهیه کرده که در آن به زبان ساده نحوه ساختن خانه‌ای خشتی مقاوم در برابر زلزله به مردم عادی آموزش داده شده است. ما به این رابطه پویا و دو جانبه میان سطوح آکادمیک و مردم و بین شهر و روستا احتیاج داریم؛ رابطه‌ای که اکنون در حال از دست دادن آن هستیم. باید از تجویز نسخه‌های واحد برای کل کشور خودداری کرد. همه خانه‌های این کشور را نمی‌توان به صورت اسکلت فلزی یا بتنی ساخت و مطلوب هم نیست. باید به اقلیم‌های مختلف و تجارب بومی احترام گذاشت و اجازه داد قدرت ابتکار افراد که خود شناخت بهتری از محل زیست خود دارند، شکوفا شود تا به این ترتیب راهکارهای بهتری نیز پیدا شود. با ممنوع کردن تجارب هزاران ساله این سرزمین در آیین‌نامه‌های ساختمانی و زلزله و شرط گذاشتن‌های محدودکننده برای وام‌های مسکن، به نتیجه مطلوبی دست پیدا نخواهیم کرد.

دکتر حامد شاکر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *