مدیریت شهری بعدازانقلاب اسلامی

0001

مدیریت شهری بعدازانقلاب اسلامی

با به روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی ایران امام خمینی در فرمانی خطاب به شورای انقلاب در تاریخ ۹/۲/۱۳۵۸ فرمودند : در جهت استقرار حکومت مردمی در ایران و حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش که از ضرورتهای نظام جمهوری اسلامی است . لازم می دانم بی درنگ به تهیه آیین نامه اجرایی شوراها برا ی اداره امور محل شهر و روستا در سراسر ایران اقدام و پس از تصویب به دولت ابلاغ نمایید تا دولت بلافاصله به مرحله اجرا در آورد و طی بیاناتی در تاریخ ۷/۲/۱۳۵۸ فرمودند: شوراها باید در همه جا باشد و هر جایی خودش منطقه خود را اداره کند .با تشکیل اولین مجلس خبرگان برای تدوین قانون اساسی و با تلاش پیگیر و مجدانه حضرت آیت الله طالقانی اصل ششم ، هفتم و اصول یکصدم الی یکصد و ششم قانون اساسی موضوع شوراهای اسلامی به عنوان یکی از ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران مطرح و تثبیت گردید. پس از تشکیل دولت آقای خاتمی مقدمات انتخابات شوراهای اسلامی فراهم شد و در ۱۷ اسفند سال ۱۳۷۷ اولین دوره انتخابات سراسری شوراهای اسلامی کشور برگزار گردید و نهایتاً حدود ۲۰۰ هزارنفر از منتخبان مردم جهت اداره امور شهرها و روستاهای کشور به عنوان عضو شورای اسلامی شهر یا روستا برگزیده شدند .شروع به کار شوراهای اسلامی از ۹ اردیبهشت سال ۱۳۷۸ و همزمان با پیام تاریخی حضرت امام در خصوص شوراها و با صدور پیام ویژه ای از سوی مقام معظم رهبری و سخنان ریاست محترم جمهوری آغاز گردید.parsacloob.com))
در این دوره نقش مدیریت شهری در برنامه ریزی توسعه آینده شهری به قدری ناچیز است که عملاًمی توان گفت وجود ندارد. همانطورکه گفته شد بعد از انقلاب اسلامی به دلیل تضعیف شهرداری ونیز وابستگی شدید به حکومت پهلوی دولت ناچار شد راساً و از طریق سازمان ها وارگان ها ی دولتی در تامین نیازهای مردم واداره شهر دخالت نماید.این دستگاه های اجرایی هر کدام اختیارات،اعتبارات والگوی خود را از دولت اخذ می نمودند،درآمدهای نفتی دولت ،قبل و بعد از انقلاب استمرار این مدل خطی را به صورت یک دستگاه مدیریت مقتدر شهرداری و بامدیریت های موازی دستگاه های بخشی ممکن ومیسر می گردانید. کاهش درآمد نفت وبالا رفتن هزینه دولت که ناشی از جنگ با عراق ومحاصره ی اقتصادی بود،باعث کاهش اعتبارات شهرداری ودر نتیجه عدم تامین نیازهای مالی شهرداری ها ،توسط دولت شد. لذا دستگاه های دولتی که درمدیریت شهری وتامین خدمات مورد نیاز جامعه شهری نقشی داشتند ناگزیر شدند اعتبارات مورد نیاز خود را ازطریق وصول مالیات ها وعوارض خود ساخته از گروه های خاص جامعه شهری تامین نمایند نتیجه تحولات مزبورموجب شرایط زیر شد:
– تقسیم وتفکیک مدیریت شهری وفعالیت موازی دستگاه های زیربط بدون هیچگونه نظام یا سازمان هماهنگ کننده مانندشورای شهر
– ارتباط مستقیم وبده بستان این دستگاههای موازی با گروه ها ،افرادخاص برای دادن امتیاز خاص به این افرادوگروه ها در ازای دریافت بخشی از اعتبارات مورد نیاز شان باعث تشدید نابرابری اجتماعی واحساس محدودیت وبی عدالتی می گردید
– تشدید رقابت و تضاد بین دستگاههای مجری خدمات به دلیل روشن نبودن حیطه ی عمل ومیل به گسترش حیطه کار هریک
– افزایش تضاد ونابرابری اجتماعی ناشی از توزیع غیر عادلانه امتیازات وامکانات شهری
– از هم گسیختگی نظام شهری به دلیل عدم رعایت ضوابط ومقررات وعرف شهری هم توسط دستگاه های دولتی ذیربط وهم به وسیله شهروندان معترض
– نارضایتی گسترده اجتماعی وبروز آن به صورت سرپیچی از قانون ،افزایش تخلفات ساختمانی ،توسعه مناطق حاشیه ای.(کامروا،۱۳۷۷،ص۶۸)
با نگاهی گذرا به تاریخ ۱۰۰ ساله انجمن های شهر به این نتیجه می توان دست یافت که انجمن ها از بدو تاسیس به علت آنکه تقلید از نظام های مدیریت شهری اروپایی ( فرانسه ) بود نتوانست آنگونه که باید به نظام شهرسازی ما کمک کند.نگاهی کلان به قوانین شوراها از ۱۲۸۶ تا کنون نشان می دهد در ابتدای تاسیس شهرداری یا بلدیه در ایران، سازمان اداری شهرداری به گونه ای طراحی گردید که در آن انجمن بلدیه از بلدیه جدا نبود و رئیس انجمن به عنوان کلانتر یا شهردار که مستخدم دولت محسوب می گردید انجام وظیفه می نمود و هر یک از اعضا انجمن نیز ریاست کمیسیون هایی را برای اداره امور بلدیه بر عهده داشته است. این ترکیب مدیریتی متفاوت از ترکیبی بود که بعدها و در حال حاضر مرسوم است.اگر چه با تشکیل شوراهای اسلامی شهرها در برخی از شهر ها امکان هایی برای فعالیت مبتنی بر مشارکت ایجاد شده اما ساختارهای اصلی و کلان تمرکز گرا و دولت محور همچنان با اقتدار به کار مشغول است .( ایمانی جاجرمی ،۱۳۸۳، ۴۴)
منابع
– ایمانی جاجرمی ، حسین و دیگران ” مدیریت شهری پایدار(بررسی تجارب مشارکتی شهرداریها و شوراهای اسلامی شهرهای ایران) ” سازمان شهرداریهای کشور، تهران (۱۳۸۳)
– کامروا،سید محمد علی،”شورای شهر وبحران مشروعیت در مدیریت شهری” فصلنامه پژوهش،شماره سوم،تابستان ۱۳۷۹
www. parsacloob.com-

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *